Zen-Yaradıcılıq

Məşhur bir Zen hekayəsi var.
Bir Zen ustası rəsm çəkirdi. Və baş müridini (şagird) yanına oturdub rəsm mükəmməl olduqda ona deməyini istəyib. Mürid də, usta da narahat idi. Çünki mürid ustasının qeyri-mükəmməl bir şey etdiyinin heç vaxt şahidi olmamışdı. Lakin o gün hər şey tərs getməyə başlayır. Usta çalışır və cəhd etdikcə daha da pis olur.
Yaponiya və Çində xəttatlıq sənəti düyüdən hazırlanan kağızın üzərində edilir. Çox həssas, çox zərif bir kağızın üzərində. Əgər bir anlıq tərəddüd etsən o həmin anda başa düşülür, çünki mürəkkəb düyü kağızında yayılır və yazını pozur. Yüz illər boyunca xəttatın nə zaman qərarsız qaldığı əsərinə baxarkən başa düşülüb. Iti gözə sahib olan bir şəxs dərhal “Bu bir Zen rəsmi deyil” deyə bilir. Çünki Zen rəsmi anlıq və axıcıdır.
Usta əsərini mükəmməl etməyə çalışır və çalışdıqca tərləyir. Yanındakı müridi məyus şəkildə başını xeyr bu mükəmməl olmadı deyə sallayır. Bununla da usta gedərək daha çox səhv edirdi.
Mürəkkəbin qurtarmağını görən usta müridini yeni mürəkkəb hazırlamağa yollayır. Mürid çöldə mürəkkəbi hazırlayarkən usta sənət əsərini yaratdı. Mürid geri qayıdanda “Usta, axı bu mükəmməldir! Necə oldu?” deyə soruşur.
Usta güldü: “Bir şeyin fərqinə vardım. Sənin varlığın, təqdir ya da tənqid edə biləcəyin fikri, hə ya da yox deməyin, mənim daxili hüzurumu narahat etdi. Artıq bir də narahat olmayacam. Daha öncəki rəsmlərin mükəmməl olmamasının tək səbəbi, onları mükəmməl etməyə çalışmam olduğunu anladım.”
Bir şeyi mükəmməl etməyə çalışsan o mükəmməl olmaqdan qalar. Mükəmməl olan təbiətə məxsusi olaraq et, gəldiyi kimi, o zaman mükəmməl olar. Ona görə də bir şeyi həddindən artıq edəndə onu yox edirsən.